Dekarbonizacija cementne industrije u praksi: primer Titan grupe

Izvor: balkan green energy

Cementna industrija učestvuje sa oko osam odsto u svjetskim emisijama ugljen-dioksida, što njenu transformaciju čini ključnom za ostvarenje klimatskih ciljeva. Dekarbonizacija proizvodnje cementa danas se oslanja na kombinaciju energetske efikasnosti, smanjenja udjela klinkera i povećanja upotrebe alternativnih goriva.

Balkan Green Energy News imao je priliku da posjeti fabriku cementa Efkarpia u Solunu, jednu od ključnih proizvodnih lokacija Titan Grupe u Grčkoj. U toj fabrici posljednjih godina fokus je na povećanju udjela alternativnih goriva u ukupnoj potrošnji energije.

Titan Group, u okviru kojeg posluje cementara Efkarpia, posjeduje fabrike cementa u 10 zemalja, a poslovanje kompanije obuhvata 25 država širom svijeta. Godišnja proizvodnja grupe iznosi oko 27 miliona tona cementa i srodnih građevinskih materijala.

Budući da je ova djelatnost energetski intenzivna, cementna industrija suočava se sa značajnim izazovima u svojim naporima da smanji emisije. Titan grupa ističe da aktivno radi na dekarbonizaciji proizvodnje kroz tehnološka unapređenja i promjenu energetskog miksa.

Još 2006. usvojila je strategiju borbe protiv klimatskih promjena, s ciljem smanjenja emisija CO2 kroz ulaganja i primjenu savremenih tehnoloških rješenja usmjerenih ka smanjenju ugljeničnog otiska, kao i integraciji alternativnih sirovina i goriva u procesu proizvodnje cementa. Ciljevi smanjenja emisija ove kompanije usklađeni su sa scenarijem ograničenja globalnog zagrijavanja na 1,5 stepeni Celzijusa i validirani od strane inicijative Science Based Targets (SBTi).

Direktne emisije iz proizvodnog procesa (scope 1) po toni cementnog proizvoda smanjene su sa 778 kilograma CO2 iz 1990. na 598 u 2024. godini, uz cilj da do 2030. padnu na 500 kilograma po toni. Dugoročni cilj kompanije, do 2050. godine, jeste da eliminiše svoje neto emisije.

Posjetu fabrici cementa u Solunu organizovala je Asocijacija srpske energetski intenzivne industrije (ASEII), osnovana u septembru 2024. godine kao platforma pet kompanija: Titan cementara Kosjerić, Metalfer Steel Mill, Elixir Group, Holcim Srbija i Moravacem.

Koprocesiranje kao ključni alat

U okviru svoje strategije dekarbonizacije, Titan se fokusira na tri segmenta: energetsku efikasnost, koprocesiranje i razvoj kompozitnih cementa sa nižim udjelom klinkera.

Koprocesiranje je izuzetno značajno u cementnoj industriji jer podrazumijeva istovremeno energetsko i materijalno iskorišćenje alternativnih goriva u cementnoj peći. Alternativna goriva zamjenjuju dio fosilnih goriva, dok se njihov mineralni dio ugrađuje u klinker, bez stvaranja rezidualnog pepela karakterističnog za klasično spaljivanje.

Alternativna goriva uključuju visokokvalitetni SRF (solid recovered fuel), kao i RDF (refuse-derived fuel). Nastaju obradom komercijalnog i industrijskog otpada, kao i dijela komunalnog otpada koji nije pogodan za reciklažu.

Direktor fabrike Efkarpia u Solunu, Vasilis Strungaris, istakao je da ona posljednjih desetak godina koristi alternativna goriva, koja trenutno obezbjeđuju oko 40 odsto energije potrebne za rad cementne peći.

„Koristi su dvojake. Prvo, naša fabrika štedi veliku količinu goriva. Koristeći alternativna goriva, ne eksploatišemo mineralne resurse iz zemlje. Drugo, kao gorivo koristimo otpad koji ne završava na deponijama“, naveo je Strungaris.

Na nivou Titan grupe, udio alternativnih goriva je u kontinuiranom porastu i u 2024. godini iznosio je više od 21 odsto. U grčkim postrojenjima taj udio je dostigao 39,3 odsto, dok evropski prosjek, prema podacima organizacije Cement Europe, iznosi oko 58 odsto.

Kompanija planira da kroz investiciju od oko 21 milion eura u Efkarpiji poveća udio alternativnih goriva na 75 odsto.

Ipak, rezultati su već sada mjerljivi. U periodu od 2019. do 2023. godine u Efkarpiji je koprocesiranjem iskorišćeno oko 185.000 tona alternativnih goriva koja nisu završila na deponijama. Time je ostvarena ušteda od 120.000 tona fosilnih goriva i izbjegnuto je oko 175.000 tona CO₂ emisija.

Postrojenje je opremljeno sistemima za kontinuirani monitoring kojima se prati proces sagorijevanja i usklađenost sa standardima zaštite životne sredine. Emisije azotnih oksida smanjene su za 75 odsto, a emisije prašine za 97 odsto u odnosu na nivo sa početka prve decenije 21. vijeka.

Ecorecovery od 2015. godine proizvodi alternativno gorivo iz otpada za Titanovu cementaru

Alternativna goriva za cementaru u Solunu proizvodi Ecorecovery, koji posluje od 2015. godine. U ovom postrojenju vrši se selekcija materijala, uzorkovanje i kontrola kvaliteta prije njihove upotrebe u cementnoj peći.

Otpad koji se koristi za proizvodnju SRF i RDF goriva isključivo je industrijskog porekla, a ne komunalni otpad. Pretežno se koristi ambalažni, kartonski i tekstilni otpad.

„To je materijal koji se ne može ni reciklirati ni ponovo upotrebiti. Specijalne mašine usitnjavaju industrijski otpad do granulacije pogodne za sagorevanje u pećima za proizvodnju klinkera“, objasnio je Aleksandros Ifandis, direktor razvoja alternativnih goriva i sirovina u Titan grupi.

Cement sa manjim emisijama CO2

Paralelno sa smanjenjem emisija iz proizvodnje, Titan Group razvija cemente sa nižim ugljeničnim otiskom, uključujući proizvode sa najmanje 25 odsto manjim emisijama u odnosu na standardni cement, kao i inovativna betonska rešenja namenjena velikim infrastrukturnim projektima. Jedan od takvih projekata je Flyover Thessaloniki.

Riječ je o novoj gradskoj saobraćajnici i obilaznici u Solunu, vrijednoj oko 370 miliona eura, koja bi trebalo da unaprijedi putnu mrežu i smanji saobraćajne gužve u drugom po veličini gradu u Grčkoj. Projekat podrazumijeva izgradnju 13,5 kilometara nove trase sa više mostova i tunela, a realizuje se kroz model javno-privatnog partnerstva. Titan i Efkarpia učestvuju u snabdijevanju cementom i betonom za ovu investiciju, uključujući rješenja sa smanjenim ugljeničnim otiskom.

IFESTOS je jedna od najambicioznijih evropskih inicijativa za hvatanje i skladištenje ugljenika

U cementari Kamari, nadomak Atine, Titan Group radi na još jednom velikom projektu, pod nazivom IFESTOS – jednoj od najambicioznijih evropskih inicijativa za hvatanje i skladištenje ugljenika.

Projekat predviđa modernizaciju postrojenja kako bi se spriječilo da u atmosferu dospije čak 98,5 odsto emisija. Time bi se godišnje izbjeglo više od 1,9 miliona tona ugljen-dioksida, što predstavlja oko 12 odsto ukupnih industrijskih emisija u Grčkoj. Uhvaćeni CO2 potom bi se transportovao i trajno skladištio u podmorskim, iscrpljenim gasnim poljima Prinos u blizini ostrva Tasos.

Projekat je podržan grantom iz Inovacionog fonda EU u iznosu od 234 miliona eura i ima za cilj proizvodnju oko tri miliona tona cementa godišnje, gotovo bez neto emisija.

Titan Cementara Kosjerić planira uvođenje alternativnih goriva

Kada je riječ o Titan cementari Kosjerić u Srbiji, u kompaniji kažu da je od privatizacije 2002. godine do danas investirano oko 80 miliona eura u zaštitu životne sredine, bezbjednost na radu, povećanje kapaciteta i modernizaciju procesa.

Postrojenje i dalje koristi isključivo fosilna goriva u proizvodnji klinkera, dok je u planu postepeno uvođenje alternativnih, nakon dobijanja potrebnih dozvola i prilagođavanja peći.

Nedavno je Titan cementara Kosjerić potpisala desetogodišnji ugovor sa Elektroprivredom Srbije o preuzimanju letećeg pepela iz termoelektrane TENT B. Leteći pepeo, nusproizvod sagorijevanja uglja, koristi se kao mineralna komponenta u proizvodnji cementa i betona, čime se smanjuje potreba za prirodnim sirovinama i istovremeno rješava dio problema njegovog odlaganja na deponijama.

„Kao dio Titan grupe, Titan cementara Kosjerić dijeli iste vrijednosti i strateški pravac. Naša cementara ide putem primjene najboljih industrijskih praksi, sa ciljem smanjenja upotrebe fosilnih goriva, očuvanja prirodnih resursa i dugoročne održivosti poslovanja, uz punu transparentnost i poštovanje svih propisa i standarda zaštite životne sredine“, izjavio je Miroslav Gligorijević, generalni direktor kompanije Titan Serbia i Titan cementare Kosjerić.